Boiler op zonnepanelen: hoe werkt het en is het de moeite waard?
Midden op de dag leveren zonnepanelen vaak volop stroom, terwijl er thuis weinig elektriciteit wordt gebruikt. Het overschot gaat dan automatisch terug naar het elektriciteitsnet. Zonde eigenlijk, want die stroom kunt u ook gebruiken om alvast water te verwarmen voor de avond.
Dat kan met een boiler op zonnepanelen. De warmte blijft opgeslagen totdat u die nodig heeft, bijvoorbeeld wanneer u 's avonds gaat douchen.
Maar welke boiler is hiervoor geschikt? En is zo'n investering financieel verstandig? We bekijken hoe de verschillende systemen werken, welke subsidies beschikbaar zijn en hoe u meer uit uw opgewekte zonnestroom kunt halen en wanneer een thuisbatterij een aanvulling kan zijn.
Hoe werkt een boiler op zonnepanelen?
Een boiler op zonnepanelen verwarmt water met elektriciteit die uw zonnepanelen opwekken. Vooral midden op de dag kan dat gunstig zijn. Uw panelen leveren dan vaak veel stroom, terwijl het verbruik in huis juist laag is. Die beschikbare energie wordt gebruikt om het water alvast op temperatuur te brengen.
Gebruik zonnestroom om warm water te maken
Stel dat uw zonnepanelen op een zonnige middag 3.000 watt produceren, terwijl uw woning op dat moment slechts 500 watt verbruikt. Dan blijft er 2.500 watt over.
Met een elektrische boiler of warmtepompboiler kunt u een deel van die elektriciteit gebruiken voor warm water.
Een slimme energieregelaar houdt bij hoeveel stroom u teruglevert. Zodra er voldoende zonnestroom beschikbaar is, kan deze het verwarmingselement of een geschikte warmtepompboiler aansturen. U hoeft daarvoor niet iedere keer zelf de boiler aan te zetten.
Bewaar warm water voor de avond
U kunt een goed geïsoleerde boiler zien als een warmtebatterij. Het water wordt overdag opgewarmd en blijft daarna urenlang warm in het voorraadvat.
Komt u 's avonds thuis en wilt u douchen? Dan gebruikt u het water dat eerder op de dag al is verwarmd. Er hoeft op dat moment niet opnieuw dezelfde hoeveelheid energie te worden gebruikt om koud water op te warmen.
Hoe lang het water warm blijft, hangt vooral af van de isolatie en de inhoud van het voorraadvat.
Gebruik netstroom wanneer de zonnepanelen onvoldoende leveren
In de zomer kan uw boiler een groot deel van het warme water met zonnestroom bereiden. 's Winters ligt dat anders. De dagen zijn korter, het weer kan snel omslaan en uw panelen leveren soms maar weinig elektriciteit.
Toch wilt u gewoon warm kunnen douchen. Een geschikt boilersysteem schakelt daarom indien nodig over op netstroom of een aanvullende warmtebron, zoals een cv-ketel.
Ook legionellapreventie verdient aandacht. Het water moet volgens een geschikt hygiëneprogramma regelmatig voldoende worden verhit. Om het risico op legionellabacteriën te beperken, kunnen geschikte slimme regelingen het water volgens een vast hygiëneprogramma automatisch tot boven 60 °C verwarmen. Indien nodig gebruiken ze daarvoor netstroom of een aanvullende warmtebron, ook wanneer de zonnepanelen onvoldoende stroom leveren.
Welke soorten boilers kunnen zonne-energie gebruiken?
Er zijn verschillende manieren om zonne-energie te gebruiken voor warm water. Welke het beste bij uw woning past, hangt onder meer af van uw huidige installatie, beschikbare ruimte en budget.
Elektrische boilers op zonnepanelen
Een elektrische boiler verwarmt water met een verwarmingselement. Dat water wordt bewaard in een geïsoleerd voorraadvat, zodat u het later kunt gebruiken.
Heeft u al een elektrische boiler? Dan kan een slimme zonnestroomregelaar voldoende zijn om het apparaat vooral te laten verwarmen wanneer uw zonnepanelen veel stroom produceren.
Het systeem is relatief eenvoudig, maar heeft ook een nadeel. Een traditioneel verwarmingselement verbruikt behoorlijk wat elektriciteit. Zeker wanneer u dagelijks veel warm water nodig heeft, kan dat flink oplopen.
Warmtepompboilers
Een warmtepompboiler haalt een groot deel van de benodigde warmte uit de lucht. Dat kan binnenlucht zijn, maar ook buitenlucht. Elektriciteit is nog steeds nodig, alleen veel minder dan bij een traditionele elektrische boiler.
Hoe efficiënt zo'n systeem werkt, wordt aangegeven met de COP. Bij een waarde tussen 2,5 en 4 levert de warmtepompboiler onder geschikte omstandigheden ongeveer 2,5 tot 4 kWh warmte per verbruikte kWh elektriciteit.
Voor huishoudens met zonnepanelen kan dat een aantrekkelijke combinatie zijn. U heeft minder stroom nodig om dezelfde hoeveelheid warm water te bereiden.
Zonneboilers met zonnecollectoren
Een zonneboiler is iets anders dan een elektrische boiler die zonnestroom gebruikt.
Bij een zonneboiler liggen speciale collectoren op het dak. Deze vangen de warmte van de zon op met behulp van een vloeistof die door het systeem stroomt.
Er bestaan vlakke collectoren en uitvoeringen met vacuümbuizen. De verwarmde vloeistof geeft via een warmtewisselaar in het voorraadvat haar warmte af aan het water.
Er is dus geen tussenstap nodig waarbij zonlicht eerst in elektriciteit wordt omgezet.
Is een boiler op zonnepanelen rendabel in Nederland?
Een boiler op zonnepanelen kan uw energiekosten verlagen, maar niet ieder huishouden bespaart evenveel. Vooral de aanschafprijs, het warmwaterverbruik en de opbrengst van zonnepanelen bepalen of de investering interessant is.
Vergelijk de installatiekosten en gebruikskosten
Een bestaande elektrische boiler uitbreiden met een zonnestroomregelaar kost meestal minder dan een nieuwe warmtepompboiler aanschaffen.
Daar staat tegenover dat een warmtepompboiler veel efficiënter werkt. De hogere aanschafkosten kunnen daardoor deels worden terugverdiend via een lager elektriciteitsverbruik.
Ook de Nederlandse salderingsregeling speelt mee. Deze stopt op 1 januari 2027. Tot die tijd kunt u teruggeleverde en afgenomen stroom nog tegen elkaar wegstrepen.
Veel energieleveranciers rekenen inmiddels terugleverkosten. Het kan daardoor aantrekkelijker worden om overtollige zonnestroom zelf te gebruiken, bijvoorbeeld voor het verwarmen van water.
Controleer welke boilers in aanmerking komen voor ISDE
Voor bepaalde duurzame warmwatersystemen kunt u subsidie aanvragen via de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Deze regeling wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Warmtepompboilers: Veel modellen komen in aanmerking voor ISDE-subsidie, mits ze voldoen aan de geldende eisen voor seizoensgebonden energieprestaties, energielabels en productregistratie.
Zonneboilers: Ook systemen met zonnecollectoren en een geschikt voorraadvat kunnen onder de ISDE-regeling vallen.
Gewone elektrische boilers: Een standaard elektrische boiler komt doorgaans niet in aanmerking voor ISDE, ook niet wanneer u deze met zonnestroom verwarmt.
Controleer vóór aanschaf de officiële apparatenlijst en installatievoorwaarden van RVO. Niet ieder toestel voldoet automatisch aan de subsidie-eisen.
Hoe kunt u overtollige zonnestroom beter benutten?
Hoeveel van uw opgewekte elektriciteit gebruikt u eigenlijk zelf? Als een groot deel overdag naar het net verdwijnt, valt er mogelijk nog iets te winnen.
Met een slimme regeling, voldoende warmwateropslag of een thuisbatterij kunt u meer van die energie in huis houden.
Verwarm water wanneer uw zonnepanelen veel stroom opwekken
Tussen 11.00 en 15.00 uur leveren zonnepanelen op veel dagen het meeste op. Dat zijn dus geschikte momenten om uw boiler te laten verwarmen.
U hoeft daarvoor niet steeds zelf iets in te stellen. Met een tijdschakelaar, slimme thermostaat of zonnestroomregelaar kan het verwarmen automatisch worden afgestemd op de beschikbare elektriciteit.
Sommige systemen kunnen overdag wat extra warmte opslaan door de gewenste watertemperatuur iets te verhogen. Daarbij moeten de veilige temperatuurgrenzen en legionellabeveiliging behouden blijven.
Sla overtollige zonnestroom op voor andere apparaten
Op een zonnige zomerdag kan er zelfs na het verwarmen van uw boiler nog behoorlijk wat elektriciteit overblijven.
Een thuisbatterij kan dan een aanvulling zijn. Daarmee bewaart u stroom voor de avond, wanneer uw zonnepanelen nauwelijks meer leveren.
Bestaande zonnepaneleninstallaties
Heeft u al zonnepanelen? Dan kunt u bijvoorbeeld een AC-gekoppelde thuisbatterij overwegen, zoals de EcoFlow STREAM AC 5000.
Deze kan worden gecombineerd met een geschikte bestaande elektrische installatie. De batterij slaat overtollige zonnestroom op, zodat u die later kunt gebruiken voor verlichting en andere huishoudelijke apparaten.
Nieuwe of uitbreidende zonnepaneleninstallaties
Wilt u zonnepanelen plaatsen of uw huidige installatie uitbreiden? Dan kan de EcoFlow STREAM 5000 interessant zijn.
Dit systeem kan rechtstreeks op compatibele zonnepanelen worden aangesloten. Ook is de opslagcapaciteit uitbreidbaar, zodat u deze kunt afstemmen op uw stroomverbruik.
Een boiler en een thuisbatterij hebben allebei een opslagfunctie, maar u gebruikt de opgeslagen energie niet op dezelfde manier.
Een boiler bewaart warmte voor warm water en eventueel geschikte verwarmingssystemen. Een thuisbatterij slaat elektriciteit op waarmee u allerlei apparaten kunt laten werken.
U kunt een elektrische boiler ook verwarmen met stroom uit een thuisbatterij. Meestal is het alleen voordeliger om de overtollige zonnestroom meteen voor warm water te gebruiken. Daarmee voorkomt u extra laad- en ontlaadverliezen en hoeft de batterij minder vaak te worden belast.
Hoeveel u uiteindelijk bespaart, verschilt per huishouden en energiecontract.
Vergelijk warmwateropslag met een thuisbatterij
Kenmerk | Warmwateropslag | Thuisbatterij |
Opgeslagen energie | Warmte in water | Elektriciteit in batterijcellen |
Gebruik | Douchen, warm water uit de kraan en eventueel verwarmingsondersteuning | Huishoudelijke elektrische apparaten |
Kosten en opslagcapaciteit | Veel warmteopslag tegen relatief lage kosten per kWh warmte | Hogere aanschafkosten per kWh, maar veelzijdiger |
Energieverlies | Water koelt langzaam af, ondanks de isolatie | Weinig zelfontlading bij korte opslagduur |
Conclusie
Kan een elektrische boiler werken op zonnepanelen?
Ja. Een elektrische boiler kan worden verwarmd met elektriciteit van zonnepanelen. U kunt het apparaat bijvoorbeeld laten inschakelen wanneer de zon schijnt of een slimme regelaar gebruiken die overtollige zonnestroom naar het verwarmingselement stuurt.
Kan een thuisbatterij een boiler op zonnepanelen ondersteunen?
Ja. De EcoFlow STREAM AC 5000 kan overtollige zonnestroom bewaren voor andere verbruiksmomenten. Voor warm water is direct verwarmen vaak efficiënter, omdat omzettingsverliezen dan worden beperkt.
Werkt een zonneboiler ook in de winter?
Ja, al is de opbrengst in de winter lager. Door de kortere dagen en minder zonlicht wordt er minder warmte opgewekt. Vaak is daarom aanvullende verwarming nodig, bijvoorbeeld via een cv-ketel of elektrisch verwarmingselement.
Blijft water uit een zonneboiler 's nachts warm?
Ja. Een modern, goed geïsoleerd voorraadvat kan het water de hele nacht warm houden. Er gaat altijd wat warmte verloren, maar bij goede isolatie blijft dat verlies beperkt.
Hoeveel zonnepanelen zijn nodig voor een elektrische boiler?
Voor het jaarlijkse stroomverbruik van een gewone elektrische boiler heeft u als richtlijn ongeveer 3 tot 6 standaard zonnepanelen nodig. Bij een efficiëntere warmtepompboiler kunnen 1 tot 3 panelen voldoende zijn.
Het precieze aantal hangt af van uw warmwaterverbruik, de opbrengst van uw zonnepanelen en de efficiëntie van het boilersysteem.