Sluipverbruik: welke apparaten verbruiken ongemerkt de meeste stroom?
Sluipverbruik is de elektriciteit die apparaten blijven gebruiken wanneer ze zijn uitgeschakeld of niet actief worden gebruikt. Per apparaat lijkt dat verbruik vaak verwaarloosbaar. Maar tel een televisie, decoder, spelcomputer, printer, router en verschillende slimme apparaten bij elkaar op en het jaarlijkse verbruik kan behoorlijk oplopen.
In dit artikel leest u welke apparaten het meeste sluipverbruik veroorzaken, hoeveel elektriciteit daarmee verloren kan gaan en wat u kunt doen om onnodig stroomverbruik te beperken, eventueel in combinatie met zonnepanelen en een thuisbatterij.
Wat is sluipverbruik?
Van sluipverbruik is sprake wanneer een apparaat stroom blijft gebruiken terwijl het zijn belangrijkste functie niet uitvoert. Het apparaat staat bijvoorbeeld op stand-by, houdt een netwerkverbinding actief of voorziet een display, sensor of snelstartfunctie van stroom.
Sluipverbruik tegenover normaal stroomverbruik
Tijdens actief gebruik kunnen elektrische apparaten relatief veel vermogen vragen. Een waterkoker verbruikt bijvoorbeeld ongeveer 2.000 watt en een wasmachine kan tijdens een programma circa 1.500 tot 2.200 watt gebruiken.
Dat zijn forse vermogens, maar deze apparaten staan meestal maar korte tijd aan.
Bij sluipverbruik gaat het vaak slechts om ongeveer 0,5 tot 15 watt. Het verschil is dat dit verbruik urenlang of zelfs 24 uur per dag kan doorgaan.
Een apparaat dat continu 10 watt gebruikt, verbruikt op jaarbasis bijvoorbeeld ongeveer 87,6 kWh elektriciteit.
Waarom een paar watt toch veel kan worden
Eén apparaat dat een paar watt verbruikt, lijkt nauwelijks verschil te maken. In een moderne woning staan echter tientallen apparaten permanent aangesloten.
Denk aan televisies, decoders, computers, speakers, opladers, slimme deurbellen en smart-homeapparatuur. Samen kunnen ze een constante belasting vormen.
Het jaarlijkse sluipverbruik van een apparaat kunt u eenvoudig berekenen:
Watt × aantal uren stand-by per dag × 365 ÷ 1.000 = kWh per jaar
Een apparaat dat continu 12 watt gebruikt, komt bijvoorbeeld uit op ongeveer 105 kWh per jaar. Bij een elektriciteitsprijs van € 0,25 tot € 0,30 per kWh stroom kost dat ongeveer € 26 tot € 31 per jaar.
Welke apparaten hebben het hoogste sluipverbruik?
Het sluipverbruik verschilt sterk per apparaat. Vooral apparatuur die verbonden blijft met internet, automatisch updates ontvangt of altijd direct beschikbaar moet zijn, gebruikt relatief veel elektriciteit wanneer u het apparaat niet actief gebruikt.
Televisies, decoders en spelcomputers
Apparaten voor entertainment behoren vaak tot de grotere bronnen van sluipverbruik.
Een smart-tv kan op de achtergrond verbonden blijven met internet voor updates of snelstartfuncties. Een decoder of settopbox kan zelfs wanneer u geen televisie kijkt nog ongeveer 8 tot 20 watt gebruiken.
Ook spelcomputers kunnen ongemerkt veel stroom vragen. In een ruststand of zogenaamde Instant-On-modus ligt het verbruik vaak rond 3 tot 15 watt. Tijdens het downloaden van updates of opladen van controllers kan dat tijdelijk oplopen tot 25 à 35 watt.
Computers, beeldschermen en kantoorapparatuur
Ook een thuiswerkplek kan voor behoorlijk wat sluipverbruik zorgen.
Een laptop die voortdurend aan een dockingstation hangt, een monitor in slaapstand, actieve speakers en een printer kunnen allemaal elektriciteit blijven gebruiken. Printers schakelen bovendien soms tijdelijk extra functies in om gebruiksklaar te blijven.
Heeft u meerdere monitoren, een desktopcomputer en randapparatuur op één werkplek staan? Dan kan het interessant zijn om het totale stand-byverbruik eens met een slimme meter te controleren.
Keukenapparatuur en koffiezetapparaten
Ook in de keuken staan veel apparaten permanent aangesloten.
Volautomatische koffiemachines met sensoren, displays of warmhoudfuncties kunnen in rust ongeveer 2 tot 8 watt gebruiken. Magnetrons en ovens met een digitale klok of aanraakscherm gebruiken eveneens continu een kleine hoeveelheid elektriciteit.
Per apparaat is dat weinig, maar over meerdere jaren kan het verbruik aantikken.
Opladers, slimme apparaten en netwerkapparatuur
Moderne telefoon- en laptopladers gebruiken doorgaans weinig elektriciteit wanneer er geen apparaat wordt opgeladen. Oudere adapters kunnen echter meer sluipverbruik hebben.
Bij slimme apparaten ligt dat anders. Slimme speakers, videodeurbellen, wifi-meshpunten en vergelijkbare apparatuur moeten permanent verbonden blijven en gebruiken daardoor continu stroom.
Sluipverbruik per apparaat
Onderstaande tabel geeft een indicatie van het typische stroomverbruik van veelvoorkomende apparaten wanneer ze niet actief worden gebruikt.
Categorie | Apparaat | Typisch verbruik | Geschat jaarverbruik | Type verbruik |
Entertainment | Smart-tv, 4K/OLED | 1-4 W | 8,8-35,0 kWh | Stand-by |
Entertainment | Decoder/settopbox | 5-20 W | 43,8-175,2 kWh | Stand-by |
Entertainment | Spelcomputer in rust-/Instant-On-modus | 3-15 W, met pieken boven 30 W tijdens downloads | 26,3-131,4 kWh | Netwerkstand-by |
Thuiswerkplek | Desktop/laptop met dockingstation | 2-8 W | 17,5-70,1 kWh | Slaapstand/stand-by |
Thuiswerkplek | Computermonitor | 0,5-2 W | 4,4-17,5 kWh | Stand-by |
Thuiswerkplek | Laser- of inkjetprinter | 1,5-5 W | 13,1-43,8 kWh | Stand-by |
Keuken | Volautomatische koffiemachine | 1,5-6 W | 13,1-52,6 kWh | Stand-by |
Keuken | Magnetron/oven met klok | 1,5-4 W | 13,1-35,0 kWh | Stand-by |
Netwerk | Wifi-router/meshpunt | 6-12 W | 52,6-105,1 kWh | Permanent basisverbruik |
Smart home | Slimme speaker/spraakassistent | 1,5-3,5 W | 13,1-30,7 kWh | Netwerkstand-by |
Bij netwerkapparatuur zoals routers gaat het overigens meestal niet om vermijdbaar sluipverbruik, maar om een apparaat dat bewust continu actief blijft.
Hoe kunt u sluipverbruik verminderen?
U hoeft niet iedere avond door het huis te lopen om alle stekkers uit het stopcontact te trekken. Het grootste resultaat behaalt u door vooral apparaten aan te pakken die geen reden hebben om permanent stroom te gebruiken.
Schakel ongebruikte apparaten volledig uit
Een stekkerdoos met schakelaar is een eenvoudige manier om meerdere apparaten tegelijk volledig uit te zetten.
Een televisie, soundbar, streamingapparaat en spelcomputer kunnen bijvoorbeeld op dezelfde stekkerdoos worden aangesloten. Hetzelfde geldt voor een thuiswerkplek met monitoren, speakers en andere randapparatuur.
Ook keukenapparaten die u maar af en toe gebruikt, kunnen na gebruik volledig worden uitgeschakeld.
Gebruik slimme stekkers en energiebesparende instellingen
Met slimme stekkers kunt u apparaten volgens een vast schema uitschakelen. Dat is vooral handig voor moeilijk bereikbare stopcontacten of apparatuur die 's nachts niet hoeft te werken.
Controleer daarnaast de instellingen van uw apparaten.
U kunt bijvoorbeeld:
Instant-On- of Quick Start-functies uitschakelen;
onnodige automatische updates beperken;
Wake-on-LAN uitschakelen als u dit niet gebruikt;
automatische slaapstanden voor computers en monitoren activeren.
Met een paar aanpassingen kunt u het sluipverbruik verlagen zonder dat u dagelijks handmatig apparaten hoeft uit te schakelen.
Welk stroomverbruik kunt u niet uitschakelen?
Niet ieder continu elektriciteitsverbruik is verspilling.
Koelkasten, vriezers, routers, ventilatiesystemen en andere essentiële apparaten moeten blijven functioneren. Zij vormen samen het zogenaamde basisverbruik van een woning: de hoeveelheid elektriciteit die uw huis gebruikt wanneer vrijwel alle niet-essentiële apparaten zijn uitgeschakeld.
Apparaten die permanent stroom nodig hebben
Voorbeelden zijn:
koelkasten en vriezers, die voedsel op een veilige temperatuur houden;
wifi-routers, modems en glasvezel-ONT’s, die uw internetverbinding actief houden;
smart-homehubs, warmtepompregelingen en mechanische ventilatie of WTW-systemen, die nodig zijn voor klimaatregeling en ventilatie.
Afhankelijk van de woning en aanwezige apparatuur kan het gezamenlijke basisverbruik bijvoorbeeld rond de 100 tot 250 watt liggen, maar dit verschilt sterk per huishouden.
Anders dan onnodig sluipverbruik kunt u dit energiegebruik niet simpelweg uitschakelen. Het is daarom interessanter om te kijken hoe u deze stroom zo efficiënt mogelijk opwekt en gebruikt.
Gebruik zonne-energie voor uw basisverbruik
Heeft u zonnepanelen? Dan kan een deel van het permanente stroomverbruik overdag rechtstreeks worden geleverd door uw eigen PV-installatie.
Wanneer de zonnepanelen voldoende produceren, kunnen bijvoorbeeld de koelkast, router en ventilatie stroom uit uw eigen zonne-energie gebruiken in plaats van uit het elektriciteitsnet.
Daarmee verhoogt u direct uw eigen verbruik van zonnestroom.
Basisverbruik na zonsondergang opvangen met een thuisbatterij
Na zonsondergang verandert de situatie. De zonnepanelen leveren geen stroom meer, terwijl de koelkast blijft koelen, de ventilatie blijft draaien en netwerkapparatuur gewoon actief blijft.
Stel dat een woning een gemiddeld nachtelijk basisverbruik van 150 watt heeft. Tussen 20.00 en 08.00 uur komt dat neer op:
150 W × 12 uur = 1,8 kWh
Een thuisbatterij kan een deel of zelfs het volledige nachtelijke basisverbruik opvangen. Hoeveel precies hangt af van de bruikbare batterijcapaciteit, laadstatus, ontlaadinstellingen en het overige elektriciteitsverbruik in huis.
Heeft u zonnepanelen, dan kunt u overtollige elektriciteit die overdag wordt opgewekt opslaan en later op de avond gebruiken.
Voor huishoudens die al zonnepanelen met een stringomvormer hebben, kan de EcoFlow STREAM AC 5000 als AC-gekoppelde opslag worden geïntegreerd zonder dat de bestaande zonne-omvormer vervangen hoeft te worden.
Huishoudens met een hoger avond- of nachtverbruik kunnen aanvullende opslagcapaciteit gebruiken, bijvoorbeeld met de EcoFlow STREAM AC 5000 + Expansion Battery 5000. Dat kan interessant zijn wanneer 's avonds ook grotere verbruikers actief zijn, zoals een warmtepomp, elektrische auto of meerdere huishoudelijke apparaten.
Hoe meer eigen zonne-energie na zonsondergang beschikbaar blijft, hoe kleiner het deel van de elektriciteitsvraag dat rechtstreeks vanuit het net hoeft te worden geleverd.
Conclusie
Sluipverbruik lijkt per apparaat onschuldig, maar kan behoorlijk oplopen wanneer tientallen apparaten het hele jaar aangesloten blijven.
Begin daarom bij apparatuur die helemaal niet continu onder spanning hoeft te staan. Schakel deze apparaten volledig uit, gebruik waar nodig een stekkerdoos met schakelaar en controleer de energiebesparende instellingen.
Maak daarbij wel onderscheid tussen echt sluipverbruik en noodzakelijk basisverbruik. Een koelkast, router of ventilatiesysteem moet nu eenmaal blijven werken.
Heeft u zonnepanelen en een thuisbatterij, dan kunt u juist dat permanente basisverbruik deels opvangen met zelf opgewekte zonne-energie. Zo beperkt u niet alleen onnodig stroomverbruik, maar gebruikt u de elektriciteit die uw woning wél nodig heeft zo efficiënt mogelijk.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn televisie 's nachts beter op stand-by laten staan of volledig uitschakelen?
Volledig uitschakelen bespaart meer elektriciteit, vooral bij oudere televisies en aangesloten randapparatuur. Bij OLED-tv’s kan stand-by echter nodig zijn voor automatische onderhouds- of pixelrefreshcycli. Controleer daarom de aanbevelingen van de fabrikant voordat u de stroom volledig onderbreekt.
Verbruikt de slaapstand minder elektriciteit?
Ja. Een computer in slaapstand gebruikt aanzienlijk minder elektriciteit dan tijdens normaal gebruik, maar nog altijd meer dan wanneer het apparaat volledig is uitgeschakeld. Er blijft bijvoorbeeld stroom nodig om bepaalde geheugen- en achtergrondfuncties actief te houden.
Welke Europese regels gelden voor sluipverbruik?
Binnen de Europese Ecodesign-regelgeving geldt momenteel Verordening (EU) 2023/826 voor het energieverbruik in uit-, stand-by- en netwerkstand-bymodus. Voor veel apparaten geldt maximaal 0,5 watt in eenvoudige stand-bymodus, 0,8 watt wanneer informatie of status wordt weergegeven en 2 watt voor veel vormen van netwerkstand-by. Voor bepaalde HiNA-apparaten gelden hogere limieten.
Heeft sluipverbruik invloed op hoe lang een thuisbatterij meegaat?
Sluipverbruik en andere permanente belastingen gebruiken 's nachts energie uit de batterij. Een continu verbruik van 200 watt vraagt gedurende tien uur bijvoorbeeld ongeveer 2 kWh.
Die energie is vervolgens niet meer beschikbaar voor andere apparaten. Hoe lager het onnodige sluipverbruik, hoe groter het deel van de opgeslagen batterijcapaciteit dat u voor nuttig huishoudelijk verbruik kunt gebruiken.
Kan de EcoFlow STREAM AC 5000 nachtelijk sluipverbruik opvangen?
Ja. De EcoFlow STREAM AC 5000 kan nachtelijk basis- en sluipverbruik opvangen zolang de laadstatus, het ingestelde ontlaadvermogen en de overige huishoudelijke belasting dit toelaten.